دومین روز نشست دوحه
نماینده روسیه از دیدار با «فعالان مدنی» خودداری می کند. سفارت روسیه انتخاب فعالان مدنی را «غیرشفاف» و بدون درنظرداشت خواست کابل خواند. طالبان از موقف روسیه قدردانی کرد.
آصف درانی با نمایندگان جامعه مدنی افغانستان که در نشست دوحه اشتراک کردهاند، دیدار کرد.
درانی: «ما از تعیین نماینده حمایت میکنیم. اگر طالبان هم قبول کنند که نماینده ویژه تعیین شود، دیگران توافق دارند، اما نهایی شدن این موضوع نیاز به رایزنیهای بیشتر دارد.»
ایران، چین و روسیه انتصاب نماینده ویژه را مشروط به موافقت طالبان خواندند.
یو شیائوونگ، نمایندۀ چین: در افغانستان به یک سیستم حکومتی معتدل نیاز است.
نمایندگان جامعه مدنی با معاون وزیر خارجه ناروی، نماینده ویژه و سفیر ناروی در دوحه دیدار کردند.
محبوبه سراج: نبود طالبان «برای افغانستان تأثیر داشت» نه برای نشست دوحه.
لطفالله نجفیزاده: «جهان تصمیم گرفته بدون طالبان پیش برود و این چیزی است که طالبان انتظارش را نداشتند.»
فیضالله زلاند: بحثها بیشتر روی مسایل افغانستان بود و این که چگونه میتوانیم بن بست سیاسی و نیز مسایل حقوق بشری و بحرانهای بشردوستانه رسیدگی شود.
شاهگل رضایی: «افغانستان متعلق به همه مردم افغانستان است و هر نوع دیدگاه انحصاری نسبت به این قضیه میتواند مشکل را مغلقتر بسازد. تعامل دیپلوماتیک با طالبان، بحران را برای مردم افغانستان عمیقتر میکند.»
جیمز کنینگهم، سفیر پیشین امریکا: به جز از تعیین نماینده ويژۀ از نشست دوحه نمیتوان انتظاری بیشتری داشت.
طالبان تغییر نکردهاند و نمیتوان ایجاد حکومت متفاوتی را در افغانستان انتظار داشت.
رینا امیری: موقف امریکا در باره حقوق بشر و حقوق زنان، «قابل مذاکره نیست».
رئیس شورای پناهندگان ناروی: خودداری طالبان از اشتراک در نشست دوحه «مایوس کننده» بود.
محمد محقق: امریکا بدنبال تقویت و رسمیت دهی به طالبان است. امریکا و سازمان ملل میخواهند با دعوت و مذاکره با «نواسه عبدالرحمن خان» مشکل را حل کنند. جامعه جهانی باید به مخالفین طالبان مراجعه کند.
رحمتالله نبیل: طالبان با اشتراک نکردن در نشست دوحه مرتکب خطای استراتژیک شده است.
نصیراحمد اندیشه: «زیادتر رایزنیها در بین خود افراد و کارمندان ملل متحد صورت گرفته و کسانیکه آمدند ملل متحد با آنان در تماس شدهاست ولی کدام میکانیزم بسیار مشخص فکر نکنم در این قسمت وجود داشته باشد.»
حزب جنبش ملی: نشست دوحه نشان داد که هنوز هم افغانستان در محور توجه جهان است. انتظار داریم این نشست بهسود مردم افغانستان ختم شود، تا اینکه بهسود یک گروه مشخص باشد.
جنبش زنان تخار: گروه طالبان با ۳۱ سال پیشینهای جنایت، خشونت و زن ستیزی نمیتواند با جهان تعامل کنند از اینرو سازمانهای بینالمللی بجای مذاکره با طالبان آنان را «محاکمه» کنند.
سرمنشی ملل متحد؛
- «در میان نمایندگان اشتراککننده در این نشست در مورد پیشنهادهای ارائه شده در ارزیابی مستقل فریدون اوغلو اجماع وجود داشت. این نشست «بسیار سازنده» و «مفید» بود.
- جامعه جهانی به این باور است که طالبان دربخش تشکیل «حکومت فراگیر» و مبارزه با هراسافگنی هیچ پیشرفت نکردهاند و حقوق زنان و حقوق بشر در حال بدتر شدن است.
- «طالبان فکر میکنند که رسیدگی به نگرانیهای جهان مسئولیت آنها نیست و از جهان هم انتظار دارند تا آنها را به رسمیت بشناسد، جامعهٔ جهانی فکر میکند که به نگرانیهای آنان «هیچ رسیدگی نشده» و با این حال نمیتوانند که برای به رسمیت شناختن با طالبان تعامل کنند.»
- مهم است که افغانستان به پناهگاه امن تروریستها بدل نشود. «ما خواهان افغانستانی هستیم که با خودش و با همسایگان در صلح باشد.»
- شرکت کنندگان بر فوریت لغو محدودیتهای طالبان بر آموزش دختران و کار زنان تاکید کردند.
- گوترش مبارزه با هراسافگنی، ایجاد حکومت همهشمول، حمایت از حقوق بشر به ویژه حقوق دختران و زنان و افغانستان صلح آمیز و مدغم با جهان را از نکات مهم یاد کرد که جامعهٔ جهانی با آن موافق است.
- او از عدم اشتراک روسیه در نشست نمایندهگان جامعه مدنی افغانستان در دوحه انتقاد کرد
نخستین روز نشست دو روزۀ دوحه
نخستین روز نشست با میزبانی آنتونیو گوترش و با حضور نمایندگان ویژۀ کشورها و سازمانهای مختلف در امور افغانستان پشت درهای بسته آغاز شد.
وزارت خارجۀ قطر گفته نمایندگان ۲۵ تا ۲۸ کشور در این نشست شرکت کردهاند.
شاهگل رضایی، محبوبه سراج، میترا مهران و لطفالله نجفیزاده، به نمایندگی از زنان، جامعۀ مدنی و رسانهها در نشست دوحه شرکت کردند.
گفته شده بود ۶ تن از فعالان جامعه مدنی افغانستان در این نشست دعوت شدهاند.
ریچارد بنت: امیدوارم نشست دوحه منجر به نشستهای فراگیر با اولویتدهی به حقوق بشر شود.
شورای هماهنگی نمایندگیهای دیپلوماتیک و کنسولی، گروه تخصصی حقوق اساسی، نهاد حمایت کننده رسانههای آزاد واکنش های متفاوت و خواست های گوناگون را از نشست دوحه مطرح کرده اند.
مرکز خبرنگاران افغانستان از انتونیو گوترش خواست به نگرانیهای رسانهها و خبرنگاران اولویت بدهد.
گروه هماهنگی عدالت انتقالی: صدای قربانیان جنگ در نشست دوحه شنیده شود.
شماری از شهروندان مقیم پاکستان، کانادا و آلمان دست به راهپیمایی زده و از آنچه “خطر تعامل جهان با گروه طالبان” خواندند، هشدار دادند.
شهروندان معترض در تورنتو از گوترش خواستند که کارشیوه و اصطلاح «گفتوگوهای بینالافغانی» را کنار بگذارد و راهکار «گفتوگوهای میان قومی» را در دستور کارش قرار دهد.
صدیق الله توحیدی: «جهان به چه دلیلی با یک گروه تروریستی وارد تعامل میشود؟ دیپلوماسی و تعامل منجر به تغییر این گروه نمیشود. جهان باید از تلاشهای مردم افغانستان برای سرنگونی طالبان پشتیبانی کند.»
حسن کاظمی قمی: در مورد افغانستان تصمیمها باید «مشورتی، همهجانبه و غیرتحمیلی» باشند.
کاظمی قمی: نمایندگان ایران، چین، پاکستان و روسیه قبل از آغاز نشست با هم گفتوگو کردند. «مسألهی مشترک؛ مردم افغانستان، امنیت جمعی و فرآیندی است که بتواند امنیت، ثبات و همچنین رفاه مردم را تضمین کند.»
اکسپرس تریبون: پیش از این پاکستان در مورد تعیین فرستاده ویژه سازمان ملل به خواست طالبان ابراز نگرانی کرده بود، اما به نظر میرسد که آصف درانی از این پیشنهاد «حمایت» کند.
داکتر محمد نعیم، سفیر طالبان در دوحه از نحوه دعوت نمایندگان طالبان و عدم پیگیریهای بعدی سازمان ملل شکایت کرد. به گفته او، تنها یک «دعوتنامه» فرستاده شد و پیگیریهای بعدی «انجام نشد».
داکتر نعیم: پذیرفته نشدن شرطهای حکومت از جمله گفتوگوی رودرو با دبیرکل سازمان ملل و اینکه «تنها نمایندگی رسمی» از جانب افغانستان باشند، از دلایل عدم شرکت طالبان است.
یکی از نمایندگان ویژه اروپایی: پذیرش پیششرطهای طالبان برای دبیرکل سازمان ملل «غیرممکن» بود.
دو دیپلمات کشورهای منطقه که نخواستند از آنها نام برده شود، سازمان ملل را به دلیل «ارتباطات نادرست» با حکومت طالبان به نوعی در عدم شرکت طالبان «مقصر» خواندند.
ذبیحالله مجاهد: ا.ا. هیچ توقع و انتظاری از این نشست ندارد. کشور به پیشرفت خود ادامه میدهد، منتظر اعلامیهها و نگرانیهای کسی نمیماند.
مجاهد: «ما خواسته بودیم که باید موضوعات مهم در آنجا زیر بحث گرفته شود، که در نظر گرفته نشد و این به معنای این است که در آنجا باز هم وقت کشی میشود، بحثهای مهم نیست.»
نصیر احمد فایق: «این نشست اساساً به هدف ایجاد اجماع بینالمللی و چگونگی اصول تعامل با طالبان است. در این مرحله اشتراک و یا شرکت نکردن نمایندگان طالبان تاثیری بالای اجندای اساسی جلسه نخواهد داشت.»
انستیتوت صلح امریکا: ممکن است «عنوان» فرستاده ویژه به خواست طالبان به «هماهنگکننده» مبدل شود یاهم طالبان یک امتیاز بیسروصدا بگیرند تا فرستاده ویژه اجازه سفر به افغانستان یابد.
علی احمد جلالی: خودداری طالبان از شرکت در نشست دوحه میتواند انزوای بین المللی آنها را عمیقتر کند.
عمر داوودزی: «طالبان با عدم اشتراک شان سطح تعامل را خود شان پایین بردند. در سطح جامعه جهانی این بحث جریان داشت که تعامل مشروط باشد. این تصامیم غیر دیپلماتیک به خیر شان نیست و ممکن به خیر مردم نباشد.»
……………
نشست دو روزۀ دوحه
سخنگوی دبیرکل ملل متحد: «نشست دوحه یک نشست نمایندهها در مورد افغانستان خواهد بود، بنابراین سازمانهای منطقهای کشورهای عضو با طالبان دیدار میکنند و هم نشستی از نمایندهها با جامعه مدنی از جمله گروههای زنان وجود خواهد داشت، زیرا مهم است که صدای زنان افغان شنیده شود.»
آصف درانی در دیدارهایی در دوحه با نمایندگان ویژه ازبیکستان، ترکیه، ناروی و اتحادیه اروپا در مورد افغانستان گفتوگو کرد.
حسن کاظمی قمی در دیدار با توماس نیکلسون : «بهویژه این توجه داده شد که اگر اروپا مایل به کمک به مردم افغانستان است نباید کمکهای انساندوستانه را گروگان روابط منطقهای خود نماید.»
کاظمی قمی: گفتگوی «صریح و سازنده» با نماینده اتحادیه اروپا داشتم.
رینا امیری در دیدار با امینه محمد، معاون سرمنشی ملل متحد به اهمیت حمایت از حقوق بشر و زنان در نشست دوحه تاکید کرد.
مدیران سازمان عفو بینالملل از جامعه بینالمللی خواستند وضعیت جاری نقض حقوق بشر در افغانستان را عادیسازی نکنند.
هیدر بار: «در صورتیکه، جامعه جهانی به سمت عادی سازی روابط با طالبان حرکت کند نقض حقوق زنان و دختران را نادیده بگیرد، نگرانی های زیادی وجود دارد که این نشست به تغییر زیان آور برای حقوق زنان مبدل شود.»
انستیتوت جورجتاون برای زنان، صلح و امنیت: نبود شفافیت در دستور کار و اهداف نشست دوحه، سبب سردرگمی شده و این نگرانی را به بار آورده است که مبادا جامعه جهانی به عادیسازی روابط با طالبان نزدیکتر شود و زنان و دختران افغان را پشت سر بگذارد.
شورای ائتلاف ملی در واکنش به نشست دوحه از سازمان ملل خواست، تا کمک ها به افغانستان را کاهش نداده و نظارت کند تا این کمک ها «بیجا» مصرف نشوند.
گروه ۱۷۰ نفری از فعالین حقوق بشر و حقوق زنان، روزنامه نگاران و نزدیک به ۴۰ نهاد و جنبشهای مدنی در نامۀ سرگشاده به نمایندگان و فرستادگان کشورها از وضعیت فعلی ابراز نارضایتی کردند و خواستار گرفتن موضع جدی نمایندگان کشورها و نهادهای دخیل در امور افغانستان بر علیه طالبان در نشست دوحه شدند.
آنان نمایندگان و فرستادگان کشورها خواستند که «آپارتاید جنسیتی» زیر حاکمیت طالبان را به رسمیت بشناسند.
این نامه را رهبران ۹ حزب و جنبش به شمول شورای انسجام خلق، محور ملی، جنبش ملی برای صلح و عدالت، حزب متحد ملی و حزب محور ملی امضأ کرده اند.
جنبش آزادیبخش زنان: احتمال دارد در این نشست جامعه بین المللی در “کلیت” نگرانیها و دیدگاههای خود را مطرح کند و “زنان دستچین شده” مطالبات شان را که تا اکنون کسی به آن توجه نکرده، بیان خواهند کرد.
گفته شده که ۶ نماینده زن و مرد به نمایندگی از جامعه مدنی و فعالان حقوق زنان به دوحه دعوت شدهاند.
محبوبه سراج و شاه گل رضایی به نمایندگی از زنان در نشست دوحه اشتراک می کنند.
ذبیحالله مجاهد: «بهرسمیت شناختن یک کشور به اساس قوانینی میشود که در ملل متحد است، نه بر بنیاد چند خانم و یا چند فرد در یک کشور.»
وزارت خارجه طالبان: ا.ا. خواهان اشتراک در این نشست بهحیث «یک طرف مسوول افغانستان» بود، اما بهدلیل عدم پیشرفت در این موضوع اشتراک خود را «مفید نمیداند.»
برگزاری نشست به سطح بلند میان طالبان و سر منشی ملل متحد و نیز نمایندگی کامل طالبان از افغانستان از شرطهای طالبان برای اشتراک در این نشست بود.