وزارت خارجه آلمان: همراه با استرالیا، کانادا و هالند، گامهای نخست حقوقی بر اساس ماده ۲۹ کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان برداشته شده و با اداره طالبان تماس گرفته شده است.
وزارت خارجه آلمان: از سال ۲۰۲۱ تا کنون، آلمان به ۵ تن از نمایندگان طالبان برای «اهداف کاری» ویزا صادر کرده است.
روزنامه بریتانیایی «میرُر»: حماس پیش از حملهی ۷ اکتوبر به اسرائیل، از کمپ شورابک هلمند به عنوان اردوگاه آموزشی استفاده میکرد. القاعده با کمک شبکه حقانی، مرگ حمزه بن لادن را صحنهسازی کرد، در حالی که پسر اسامه بن لادن همچنان زنده است.
همزمان با پنجمین سال محرومیت دختران از آموزش، مرکز جورج دبلیو بوش روایت چهار دختر را منتشر کرد که بهرغم ممنوعیت طالبان، از طریق آموزش آنلاین، مکاتب مخفی و مطالعه شخصی به یادگیری ادامه میدهند.
رهبر طالبان به هئیت جمهوری ترکیه وعده دیدار داده بود. ابراهیم کالن، رئیس استخبارات ترکیه برای دیدار ملا هبت الله به قندهار سفر کرد، اما دیدار در آخرین لحظات، لغو شد.
احمد ضیا سراج، رئیس پیشین امنیت: تلاش کشورهایی چون ترکیه، برای متقاعد کردن طالبان به قطع حمایت از تیتیپی به نتیجه نخواهد رسید سراج طالبان و تیتیپی را «دو جسم و یک جان» توصیف کرد.
قندیل عباس، استاد دانشگاه اسلام آباد: با وجود دیدارهای رئیس استخبارات ترکیه در کابل و قندهار، به نظر میرسد ترکیه نتوانسته تضمینهای لازم را از طالبان بگیرد.
ذبیحالله مجاهد: چالشهای امنیتی مرتبط با تیتیپی، گروههای بلوچ و سایر گروهها، سالها در پاکستان وجود داشته و این مشکلات باید در داخل پاکستان حل شود، نه اینکه مسئولیت آن به افغانستان نسبت داده شود.
مجاهد: افغانستان اجازه فعالیت به تیتیپی در خاک خود را نمیدهد و از هیچ گروه مسلحی حمایت نمیکند. به گفته او، خاک افغانستان نیز اجازه داده نمیشود علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
مجاهد: افغانستان خواهان ادامه گفتگو و همکاری با پاکستان است و از نقش عربستان سعودی برای کمک به حل اختلافات میان دو کشور استقبال میکند. پاکستان نباید به بهانه دفاع از خود در داخل افغانستان عملیات نظامی انجام دهد. به هرگونه حملهی اسلامآباد «پاسخ کوبنده» داده خواهد شد.
رحمتالله نجیب، والی طالبان در بدخشان: جبهههای مخالف نمیدانند برای چه مبارزه میکنند. او فعالیت جبهههای مخالف را مجهول و بینتیجه خواند و مردم را به همکاری با طالبان تشویق کرد.
داوود ناجی، رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی: ما برای بازگرداندن کرامت و حقوق مردم افغانستان و بازشدن درهای مکاتب به روی دختران مبارزه میکنیم.
شورای مقاومت بستن دانشگاه خاتمالنبیین را اقدامی خودسرانه، فاقد هرگونه توجیه حقوقی و مصداق آشکار دشمنی با علم، آموزش و استقلال نهادهای اکادمیک خواند.
شورای مقاومت از کشورهای منطقه و جهان، سازمان ملل و سازمان همکاری اسلامی خواست که در برابر «سیاست های استبدادی» طالبان سکوت نکنند.
گلبدین حکمتیار: «حکومت کنونی کابل حکومت یک گروه است، نه شورا دارد و نه قانون اساسی؛ رهبران آن در خارج انتخاب شدهاند و کابل از سوی امریکا به آنان سپرده شده است. حکومتی که با پول و سلاح بیگانگان تحمیل شده باشد، حق تصمیمگیری درباره ذخایر متعلق به ملت را ندارد.
حکمتیار: قرارداد نفت و گاز شرکت سعودی دلتا میتواند افغانستان را بار دیگر وارد جنگهای نیابتی و به میدان رقابت قدرتهای منطقهای و جنگهای طولانی تبدیل کند.
حلیم فدایی، والی پیشین وردک: استفاده از واژه دانشگاه بهجای پوهنتون تجزیهطلبی تلقی میشود، اما استفاده طا.لبان از واژه «شرطه» چنین واکنشی به همراه ندارد. بیرق جمعیت یا مقاومت، بیرق ملی خوانده نمیشود، اما بیرق طالبان پذیرفته میشود. چرا قبر استاد ربانی غصب است، اما قبر ملا عمر خیانت نیست؟ فدایی از پشتونهای قومگرا پرسیده است: این موضع دوگانه و متناقض برای چیست؟
کمال ناصر اصولی، عضو پیشین پارلمان: گروه طالبان با شیوه عملکرد خود، زبانهای پشتو و دری را «بدبخت» کرده است. بهجای این اقدامات، مکتبها را باز کنند و برای ایجاد یک نظام مشروع و قانونمند، لویهجرگه را فرا بخوانند.
حمدالله محب، مشاور پیشین امنیت ملی افغانستان، کتاب خود زیر عنوان «سایهها بر فراز کابل؛ روایتی از درون درباره سقوط جمهوری افغانستان» منتشر کرد. این کتاب با همکاری تام حسین بزبان انگلیسی نوشته است.
حمدالله محب: زلمی خلیلزاد بخش مهمی از مسئولیت سقوط جمهوری افغانستان را بر عهده دارد. محب کار خلیلزاد را «یک خیانت بزرگ» توصیف کرده است.
محب: خلیلزاد در جریان سفری به پاکستان و پس از بازگشت به کابل، اشرف غنی را در جریان جزئیات گفتوگوهای خود قرار نداد. مقامهای حکومت بعداً مطلع شدند که خلیلزاد در پاکستان با طالبان دیدار کرده است.
مجب یکی از دلایلی را که باعث شد حامد کرزی در نشست بن در رأس حکومت موقت قرار گیرد، ارتباط او با سازمان اطلاعات مرکزی امریکا، یا سیا، خواند.
محب: پس از انتقال مسالمتآمیز قدرت، اشرف غنی، برهانالدین ربانی را در مقایسه با حامد کرزی، فردی «تقلبی» و کرزی را «اصیل و شرافتمند» میدانست.
محب: صلاحالدین ربانی خود را «شاهزاده» میپنداشت، اما همزمان از کمبود اعتمادبهنفس رنج میبرد و احساس میکرد چهرههایی مانند مارشال فهیم قدرت بیشتری از او دارند.
محب: اختلاف عمیق میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله از سطح رقابت سیاسی فراتر رفت و به ساختار حکومت سرایت کرد. این اختلاف در ادامه آنقدر عمیق شد که حتی وزارتخانهها و نیروهای امنیتی نیز به دو بخش تقسیم شده بودند و با یکدیگر همکاری نمیکردند.
محب: در ابتدا به عبدالله عبدالله، به دلیل ارتباطش با اتحاد شمال، با دیده بیاعتمادی نگاه میکردم و گمان داشتم ممکن است وفاداری او جای دیگری باشد. هرچه عبدالله را از نزدیکتر شناختم، این تصور تغییر کرد و به این نتیجه رسید که او به افغانستان وفادار است.
محب: اتمر در تلاش بود اشرف غنی را در انتخابات آینده به چالش بکشد و عطا محمد نور و یونس قانونی نیز با او همراه بودند. شورای امنیت ملی در دوره حنیف اتمر به «مهدکودک شاهزادههای کوچک» تبدیل شده بود.