گزارش انتونیو گوترش، سرمنشی سازمان ملل
اقتصاد
از اول فبروری تا ۳۰ اپریل وضعیت بشردوستانه و اقتصادی افغانستان در نتیجه کاهش کمکهای بینالمللی، افزایش تورم، اختلالات تجاری، بازگشت گسترده مهاجران و بحرانهای اقلیمی بیش از پیش وخیم شده است.
۲۱.۹ میلیون تن در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند، ۱۷.۴ میلیون تن با ناامنی حاد غذایی روبهرو هستند. حدود ۴.۹ میلیون کودک زیر پنج سال و زنان حامله و شیرده به درمان سوءتغذیه حاد نیاز دارند. انتظار میرود این رقم افزایش یابد. نیازهای اصلی شامل کمک غذایی، درمان سوءتغذیه حاد، خدمات صحی اولیه، دسترسی به آب آشامیدنی سالم و خدمات حمایتی میباشند.
۲.۶ میلیون کودک همچنان از آموزش محروماند. ممنوعیت آموزش دختران وارد پنجمین سال شد.
تا ۳۰ اپریل، طرح واکنش بشردوستانه برای سال ۲۰۲۶ تنها ۱۴ درصد از بودجه مورد نیاز خود را دریافت کرده است. از مجموع ۱.۷ میلیارد دالر بودجه مورد نیاز، تنها ۲۴۰.۹ میلیون دالر تأمین شده است.
۸۰ درصد سازمانهای بشردوستانه با مشکلات مالی روبهرو هستند. ۳۹ درصد این نهادها دستمزد کارکنان خود را کاهش دادهاند، ۳۵ درصد حضور میدانی خود را محدود کردهاند و ۲۸ درصد نیز برای سال ۲۰۲۶ کاهش نیرو یا فعالیت را برنامهریزی کردهاند.
در فاصله ماههای فبروری تا اپریل ۳۰۷ مورد ممانعت از دسترسی بشردوستانه در افغانستان ثبت شده که در نتیجه آن ۲۴۲ فعالیت امدادرسانی بهگونه موقت متوقف شده است.
امنیت
از اول فبروری تا ۳۰ اپریل، ۳۶۸۷ گزارش رویدادهای مرتبط با ایمنی و امنیت در افغانستان ثبت شده است که افزایش ۵۷.۷ درصدی در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته را نشان میدهد.
در این مدت جبهه مقاومت، جبهه بسیج ملی و جنبش روند سبز افغانستان مسئولیت ۱۸ حمله در ۱۰ ولایت را به عهده گرفتهاند که ۱۶ مورد از آنها قابل تایید بودهاند.
این رویدادها و حملهها در ولایتهای بدخشان، بغلان، هرات، کابل، قندهار، خوست، کنر، قندز، پنجشیر و زابل صورت گرفتهاند که شامل حملههای راکتی، نارنجک دستی و تیراندازی به ایستهای بازرسی و کاروانهای نیروهای امنیتی طالبان بوده است.
شاخه خراسان داعش در این مدت هیچ حمله قابل توجهی انجام نداده است. با این حال تیم پشتیبانی تحلیلی و نظارت بر تحریمها شورای امنیت همچنان این گروه را در حال حفظ توانایی عملیاتی و رزمی ارزیابی کرده است.
از اول فبروری تا ۳۰ اپریل، یوناما ۹۲ رویداد ایمنی و امنیتی را که مستقیماً بر کارمندان آن تأثیر گذاشته است، ثبت کرده که در مقایسه با ۶۲ رویداد ثبت شده در مدت مشابه سال قبل، افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
قتلهای مرموز نظامیان پیشین
از تاریخ ۲۶ جنوری تا ۳۱ مارچ، ۵ نظامی پیشین کشته شدهاند. در این مدت ۲۰ مورد بازداشت خودسرانه و ۸ مورد شکنجه و بدرفتاری با نیروهای امنیتی و دفاعی پیشین توسط طالبان ثبت شده است.
تا پایان ماه حمل، ۲۷ هزار تن در بازداشتگاههای طالبان نگهداری میشدند.
حقوق بشر
طالبان از اول فبروری تا ۳۱ اپریل، ۲۲۸ تن، از جمله ۲۹ زن، ۱۹۶ مرد و ۳ پسر را به اتهامهایی مانند «زنا، فرار از خانه، لواط، نوشیدن مشروبات الکلی و قمار» شلاق زدهاند.
از اول جنوری تا ۳۱ مارچ، حدود ۳۰۰ مورد «تخلف شدید» که حداقل ۲۰۰ کودک، از جمله ۶۷ دختر را تحت تأثیر قرار داده بود، ثبت شده است. شایعترین این موارد تخلفات شامل قتل و نقص عضو، حمله به مکتبها و شفاخانهها و محرومیت از دسترسی به کمک بشردوستانه بوده که در مجموع حداقل ۹۶ درصد از کل تخلفات تأیید شده را تشکیل میدادند.
حقوق زنان
زندگی زنان و دختران در طول دوره این گزارش، همچنان به شدت تحت فشار از سوی طالبان بوده و محدودیتهایی در خصوص فعالیت، پوشش، دسترسی به آموزش و کار و مشارکت در زندگی مذهبی و عمومی اعمال شدهاند.
به نظر میرسد که الزامهای پوشش در برخی ولایتها سختگیرانهتر از سایر ولایتها اعمال شدهاند؛ طوری که چادری یا برقع اغلب در هرات و قندهار اجباری تلقی شده است و اجرای این قوانین شامل «سرزنش عمومی یا توهین کلامی» میشوند.
علاوه بر محدودیت کلیتر که زنان را از سفر به تنهایی فراتر از ۷۸ کیلومتر منع میکرد، در این مدت در برخی مکانها، زنان همچنین ملزم بودهاند که هنگام خرید، بازدید از زیارتگاهها یا سفر، با یک محرم همراه باشند.
طالبان همچنین زنان را از انجام نماز «تراویح» در ماه رمضان با وجود فضاهای مشخص شده برای زنان در مساجد، منع کردهاند.
آمار تلفات غیرنظامیان در حملههای پاکستان
بیشتر تلفات غیرنظامیان در افغانستان به حملههای هوایی پاکستان و بقیه به تیراندازیهای غیرمستقیم از بخش های مرزی افغانستان نسبت دارد.
در حملههای هوایی و زمینی پاکستان از تاریخ ۲۶ جنوری تا ۳۱ مارچ، ۳۷۲ غیرنظامی کشته شدند و ۳۹۲ تن زخمی شدند.
حمله هوایی پاکستان که در ۱۶ مارچ به شفاخانه ترک اعتیاد موسوم به «امید» در کابل صورت گرفت، دستکم ۲۶۹ تن را کشت و ۱۲۲ تن دیگر را که عمدتاً بیماران بودند، زخمی کرد.
تیراندازیها در بخشهای مرزی در ولایت کنر در ۲۷ اپریل منجر به کشتهشدن حداقل ۷ غیرنظامی و زخمیشدن ۸۱ تن شد که عمدتاً در شهر اسدآباد و همچنین ولسوالیهای دانگام، مروره، سرکانی و شولتان این ولایت رخ دادند. در میان تلفات، دانشجویان و استادان دانشگاه سید جمالالدین افغان در شهر اسدآباد نیز حضور داشتند.
در حملههای هوایی نظامیان پاکستانی که به تاریخهای ۲۰، ۲۱ و ۲۲ فبروری انجام شد، یک فرمانده عملیاتی شبکه القاعده کشته شد.
حملات جبهات مخالف طالبان
گروههای مسلح مخالف نتوانستهاند چالش قابلتوجهی برای کنترول سرزمینی طالبان در افغانستان ایجاد کنند. بین ۱۲ دلو سال گذشته تا ۲۴ حمل امسال، جبههی آزادی، جبههی مقاومت، جبههی بسیج ملی و قطعهی سبزِ به به طور جداگانه مسئولیت ۱۸ رویداد را بر عهده گرفتهاند که ۱۶ مورد آن قابل تایید است. این رویدادها شامل حملات راکتی، حملات با نارنجک دستی و تیراندازی به پاسگاهها و کاروانهای نیروهای امنیتی طالبان میباشند.
یوناما: شاخه خراسان داعش در این مدت اما هیچ حمله قابل توجهی در برابر طالبان انجام نداده است.
از اول فبروری تا ۳۰ اپریل، سازمان ملل متحد ۹۲ رویداد ایمنی و امنیتی را که مستقیماً بر کارمندان آن تأثیر گذاشته است، ثبت کرده که در مقایسه با ۶۲ رویداد ثبت شده در مدت مشابه سال قبل، افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
اصولنامه جزایی طالبان
اصولنامه جزایی محاکم طالبان تبعیض جنسیتی را در چارچوب حقوقی افغانستان نهادینه کرده و زمینه مشروعیتبخشی به خشونت علیه زنان را فراهم میکند.
این اصولنامه که در جنوری ۲۰۲۶ منتشر شد، زنان را عمدتاً نه بهعنوان اشخاص مستقل حقوقی، بلکه با عنوان «همسران» تعریف میکند. این سند زنان را در جایگاه پایینتری در ساختار اجتماعی قرار داده و آنان را در معرض مجازاتهای سختتری قرار میدهد.
این اصولنامه با واگذاری بخشی از صلاحیتهای اجرایی دولت به افراد، از جمله از طریق مجازاتهای بدنی، به مشروعیتبخشی خشونت علیه زنان کمک میکند.
به نظر میرسد طالبان مقررات پوشش زنان را در برخی از ولایتها مانند قندهار و هرات، سختگیرانهتر اجرا میکند.
مأموران طالبان برای تحمیل حجاب مورد نظر این گروه در مواردی زنان را در انظار عمومی سرزنش و توهین کردهاند.
نقض حقوق کودکان
در سه ماه نخست سال جاری، حدود ۳۰۰ مورد نقض فاحش حقوق کودکان در افغانستان تأیید شده است. این موارد دستکم ۲۰۰ کودک، از جمله ۶۷ دختر، را تحت تأثیر قرار داده است. کشتار و معلولسازی کودکان، حمله به مکاتب و شفاخانهها و جلوگیری از دسترسی به کمکهای بشردوستانه، شایعترین موارد نقض ثبتشده بودند.
محدودیتها بر رسانهها
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان در ۲۶ جنوری اعلام کرد که جواز فعالیت تمامی نهادهای حامی رسانهها، به استثنای سه نهاد، لغو میشود. طالبان دلیل این اقدام را «غیرفعال بودن» و «غیرحرفهای بودن» این رسانهها عنوان کرد.
طالبان در ۲۸ فبروری فعالیت تلویزیون و رادیوی «راه فردا» را تعلیق کرد. این رسانه تا پایان دوره گزارش همچنان در حالت تعلیق باقی مانده است.
یک کمیته محلی طالبان رادیوی خصوصی «خوشحال» در ولایت غزنی را از ۳ تا ۱۰ مارچ متوقف کرد. علت این اقدام، گفتوگوی یک تماسگیرنده زن با مجری مرد در یکی از برنامههای رادیویی بوده است.
بازگشت پناهندگان
یوناما از گزارشهای مربوط به افزایش احتمالی اخراج اجباری پناهندگان از تاجیکستان نگران است. این روند میتواند پیامدهای جدی حفاظتی در پی داشته باشد.
تا اول اپریل، در نتیجه تنشهای مرزی افغانستان و پاکستان حدود ۹۴ هزار نفر آواره شدهاند. بیش از نیمی از این افراد را زنان و کودکان تشکیل میدهند.
بین ۲۶ مارچ تا ۱۶ اپریل، بارندگیهای شدید و سیلابهای ناگهانی ۷۳ هزار و ۳۰۰ نفر را در افغانستان متاثر کرده و بیش از ۳۱ هزار و ۶۰۰ نفر را نیازمند کمک فوری ساخته است.