جورجت گانیون، سرپرست یوناما؛
حدود ۲۱.۹ میلیون تن در افغانستان، معادل نزدیک به ۴۵ درصد جمعیت، امسال به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت. از سال ۲۰۲۳ تاکنون حدود ۵.۹ میلیون تن به افغانستان بازگشتهاند و این موضوع تأثیر مستقیم بر جامعه و اقتصاد کشور گذاشته است.
در حال حاضر هیچ چالش مسلحانه یا سیاسی جدی علیه حاکمیت طالبان وجود ندارد، اما آینده سیاسی این کشور همچنان نامشخص است. در ظاهر، کشور تحت کنترول طالبان از ثبات برخوردار است و آنان توانسته اند کنترول ارضی و اداری خود را تثبیت کنند. با وجود این وضعیت، چشمانداز بلندمدت افغانستان به شدت وابسته به تحولات درونی ساختار حاکمیت طالبان و تنش میان سیاستهای ایدئولوژیک و رویکردهای عملگرایانه طالبان است.
محدودیتهای طالبان علیه زنان شدیدتر و گستردهتر شده است. با ادامه ممنوعیت آموزش دختران فراتر از مقطع ابتدایی، سالانه حدود ۲۵۰ هزار دختر به گونۀ دایمی از آموزش محروم میشوند. محدودیتهای فزایندۀ طالبان بر حقوق زنان و دختران سبب تحمیل “زیان نهادینه و نظاممند” شده است که تاثیر آن دامن نسلها را خواهد گرفت.
از هم اکنون بخشهای صحت و آموزش در افغانستان با کمبود کارمندان مسلکی زن روبرو است و تا سال ۲۰۳۰ افغانستان با کمبود بیش از ۲۵۰هزار کارمند مسلکی زن روبرو خواهد شد.
حدود ۳۰ زن توسط وزارت امر به معروف و نهی از منکر به دلیل آنچه «عدم رعایت پوشش اجباری» در ولایت هرات بازداشت شدند. از مقامهای طالبان میخواهیم تا محدودیتها به ویژه در زمینۀ آموزش و کار زنان و دختران را برداشته و فصل جدیدی را با جامعۀ جهانی باز کنند.
رویکردهای سختگیرانۀ طالبان بر حقوق و آزادیهای زنان در مغایرت با مکلفیتهای بینالمللی افغانستان قرار دارد.
بازگشایی گذرگاههای مرزی برای انتقال کمکهای بشردوستانه ضرورت فوری است. این وضعیت تجارت را مختل کرده، قیمتها را افزایش داده و دسترسی مردم به کمکهای بشردوستانه را محدود ساخته است. غیرنظامیان در دو سوی مرز هزینه اختلافات سیاسی را میپردازند و این تنشها باید از طریق گفتوگوی دیپلماتیک حل شود.
روند دوحه در خصوص افغانستان برخی پیشرفتها داشته، اما این پیشرفتها هنوز کافی نیست و نیاز به اقدامات بیشتر وجود دارد.
برای رسیدگی به وضعیت افغانستان باید یک چارچوب چندجانبه ایجاد شود که در آن بازیگران بینالمللی و منطقهای بهگونه ساختارمند با مقامات حاکم در تعامل باشند و این روند تحت نظارت شورای امنیت پیش برود. هدف این رویکرد باید کمک به شکلگیری ساختار حکومتی کارآمد و در عین حال تقویت روند تعامل بینالمللی با افغانستان باشد.
شرکتکنندگان روند دوحه باید تعامل خود را در قالب یک رویکرد جامع ادامه دهند؛ رویکردی که هدف آن تسهیل ادغام تدریجی افغانستان در نظام بینالمللی است. طالبان در افغانستان باید یک سازوکار ساختارمند برای تعامل منظمتر با یوناما ایجاد کنند.
کشورهای عضو ملل متحد باید در تعاملات خود با افغانستان، بر ضرورت ادغام مجدد این کشور از طریق گامهای مشخص، متعادل و مشارکتی تأکید کنند؛ گامهایی که به اعتمادسازی و حل مشکلات اساسی کمک کند.
یوناما همچنان به هدف تعیینشده شورای امنیت برای افغانستان متعهد است. گفتوگوی مستمر، تعامل اصولی و دیپلماسی هماهنگ برای پیشرفت در وضعیت افغانستان ضروری است.
خانم گانیون در این نشست بار دیگر از طالبان خواست که بر تعهدات بینالمللی افغانستان پایبند بمانند.
…………….
نصیراحمد فایق: مدل حکومتداری طالبان صرفاً برای تأمین منافع این گروه طراحی شده و در برابر مردم هیچگونه پاسخگویی ندارد. اداره طالبان در پاسخ به نیازها و مطالبات مردم افغانستان ناکام مانده است.
فایق: سوءاستفاده از قدرت و تمرکز ثروت در حلقهای محدود در ساختار طالبان بهخوبی مستند شده است. معادن بدون شفافیت و نظارت عمومی استخراج میشود و طالبان خواست مردم و درخواستهای مکرر جامعه جهانی را نادیده گرفتهاند.
اظهارات نصیر احمد فایق، نماینده افغانستان مبنی بر درخواست از شورای امنیت برای محکومیت حملات پاکستان در به اهداف غیرنظامی خاک افغانستان و جلوگیری از تکرار آن، با واکنش نماینده پاکستان روبهرو شد.
نماینده پاکستان: عملیات پاکستان صرفاً مراکز و زیرساختهای مرتبط با گروههای تروریستی را هدف قرار داده است.
فایق: پاکستان امروز از سوی همان گروههایی آسیب میبیند که در گذشته از آنها حمایت میکرد و بارها نسبت به پیامدهای پشتیبانی از این گروهها به اسلامآباد هشدار داده شده بود.
میترا مهران، فعال حقوق بشر وضعیت حقوق بشر در افغانستان را بهگونهای گسترده و نظاممند «آپارتاید جنسیتی» توصیف کرد و گفت طالبان پس از تسلط دوباره، بیش از ۲۳۰ فرمان و دستورالعمل صادر کردهاند و حتا «صدا و چهره»ی زنان را جرمانگاری کردهاند. طالبان طی بیش از چهار سال گذشته یک نظام سرکوب ساختاری در برابر زنان و گروههای آسیبپذیر ایجاد کردهاند.
میترا مهران تعامل جامعهی جهانی با طالبان باعث شده است که این گروه در نهادینهکردن سرکوب بیشتر مردم افغانستان جسورتر شود.
عاصم افتخار احمد، نماینده دائمی پاکستان:
برخلاف انتظارات اسلامآباد، گروههای تروریستی از جمله تیتیپی، بیالای، داعش و ایتیآیام در خاک افغانستان و با حمایت طالبان افغان فعالیت میکنند.
برخی افغانها در حملات داخل پاکستان نقش داشتهاند و این گروهها به سلاحها و تجهیزات پیشرفته، از جمله پهپادها، دسترسی دارند؛ تجهیزاتی که به باور پاکستان بخشی از آن از تسلیحات برجا مانده پس از خروج نیروهای خارجی از افغانستان تأمین شده است.
طالبان باید اقدامهای مؤثر و قاطعی برای جلوگیری از فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان و استفاده از خاک این کشور علیه کشورهای دیگر اتخاذ کنند.
فو کونگ، نماینده دائمی چین: داعش، القاعده، ایتیآیام، تیتیپی و بیالای همچنان در افغانستان فعالاند. طالبان باید علیه گروههای تروریستی فعال در خاک افغانستان اقدامهای قاطع و مؤثر انجام دهد و مانع از آن شود که افغانستان به پناهگاه امن برای گروههای مسلح و افراطی تبدیل شود.
فو کونگ بر رعایت حقوق بنیادین مردم افغانستان تأکید کرد و خواستار برداشته شدن محدودیتهای آموزشی و تحصیلی فرا راه دختران افغانستان شد.
نماینده دایمی هند: واقعیتهای سیاسی افغانستان در پنج سال اخیر تغییر کرده و تحریمهای کنونی باید با توجه به شرایط جدید مورد بازنگری قرار گیرند.
پرواتننی هریش، نماینده هند پاکستان را به ایجاد محدودیتهای تجاری و ترانزیتی متهم کرد و گفت مسدود کردن مسیرهای تجاری یک کشور محاط به خشکه، با اصول و اعلامیههای سازمان ملل درباره کشورهای در حال توسعه محصور در خشکه مغایرت دارد.
جفری بارتوس، معاون نماینده امریکا: طالبان همچنان به پناه دادن به گروههای هراسافکن ادامه میدهند و از اجرای تعهدات خود در زمینه مبارزه با هراسافکنی خودداری کرده اند.
حفاظت از شهروندان امریکایی و تامین امنیت ملی ایالات متحده همچنان در صدر اولویتهای واشنگتن در قبال افغانستان قرار دارد. او با انتقاد از بازداشت شهروندان امریکایی توسط طالبان، این اقدام را «گروگانگیری دیپلماتیک» خوانده و از اعضای شورای امنیت خواسته است که این بازداشتها را بهصورت مشترک محکوم کنند.
اقدامات طالبان همچنان مانع فعالیت های یوناما می شود، منجمله جلوگیری از ورود کارکنان زن افغان به محوطه های مربوط به ملل متحد در سراسر افغانستان.
هرگونه حرکت بهسوی عادیسازی روابط با طالبان، به اقدامات ملموس این گروه بستگی دارد.
نمایندهٔ ایالات متحده همچنان خواستار تعیین نمایندهٔ ویژه منشی عمومی سازمان ملل برای افغانستان شد و گفت عدم موجودیت یک نمایندهٔ ویژه دایمی “پاسخگو قرار دادن” طالبان را تضعیف می کند.
آرچی یانگ، معاون نمایندگی بریتانیا: بریتانیا ادامهی تجاوز طالبان به حقوق زنان، دختران و اقلیتهای مذهبی افغانستان را محکوم میکند و خواستار لغو فوری اقدامات تبعیضآمیز طالبان علیه زنان و دختران و اقلیتهای مذهبی است.
امیرسعید ایروانی، نماینده ایران: نباید از خاک افغانستان برای تهدید یا تضعیف امنیت کشورهای منطقه، بهویژه کشورهای همسایه، استفاده شود. وضعیت امنیتی افغانستان همچنان منبع نگرانی جدی است. تهدید ناشی از گروههای تروریستی، از جمله داعش خراسان، امنیت افغانستان و منطقه گستردهتر را به خطر میاندازد.
آنا اوستیگنیوا، معاون نماینده دایمی روسیه: برخی کشورهای غربی هنوز از اشتباهات گذشته خود در قبال افغانستان درس نگرفتهاند و رویکردهای سیاسی آنان همچنان بر وضعیت این کشور تأثیر منفی دارد.
بعید به نظر میرسد مقامهای طالبان به ادامه حضور سازمان ملل تنها برای تأمین منافع نیروهایی علاقهمند باشند که در آگست ۲۰۲۱ از این کشور بیرون رانده شدند. اگر حضور سازمان ملل قرار است دوام یابد، باید در خدمت نیازها و منافع مردم افغانستان باشد، نه اهداف سیاسی گذشته.
نماینده پاناما: قوانین طالبان باعث عادیسازی ازدواج کودکان و محدود کردن سیستماتیک زنان شده است. این بخشی از یک الگوی نظاممند تبعیض علیه زنان است که آنها را از تحصیل، دسترسی به عدالت و مشارکت در حیات عمومی محروم کرده است.
نماینده دایمی فرانسه در سازمان ملل با انتقاد از سیاستهای طالبان، این گروه را به اعمال «تبعیض و تفکیک جنسیتی سیستماتیک» در افغانستان متهم کرد و خواستار تغییر رویکرد در قبال زنان شد.
نماینده دایمی دنمارک: دختران در افغانستان همچنان از آموزش متوسطه و عالی محروماند، زنان از اشتغال کنار گذاشته شدهاند و مشارکت آنان در زندگی عمومی عملاً از میان رفته است. فرمان جدید رهبر طالبان درباره تفریق زوجین گامی نگرانکننده دیگر در مسیر سلب حقوق زنان و دختران است.
محدودیتهای گسترده طالبان علیه زنان و دختران، نمونهای از «تبعیض نهادینهشده و حذف نظاممند» آنان از جامعه است.
نماینده دنمارک با ابراز نگرانی عمیق از وضعیت حقوق بشر در افغانستان، خواستار پاسخگو کردن طالبان در قبال نقض حقوق بشر و تعهدات بینالمللی این گروه شد.
نماینده لتونی: ادامه ممنوعیت تحصیل دختران برای پنجمین سال متوالی «حملهای مستقیم به حقوق دختران و آینده آنان» است. تصویب قوانین مربوط به ازدواج دختران خردسال نقض آشکار حقوق کودکان است.
نماینده دایمی بحرین: خاک افغانستان نباید به پناهگاه امن گروههای تروریستی تبدیل شود. بحرین حمله تیتیپی به پاسگاه پولیس در بنو را محکوم و حمایت خود را از پاکستان در مبارزه با تروریسم اعلام میکند.
نماینده دایمی یونان محدودیت بر رسانهها و تعلیق نهادهای خبری را نشانهای از فرسایش مداوم آزادی بیان و آزادی رسانهها توصیف کرد. او از طالبان خواست که فوراً این اقدامات سرکوبگرانه را متوقف کنند.